Sut y dylai penderfynwyr ddehongli eu pwerau?

Fel rheol, rhoddir i eiriau mewn deddfwriaeth eu hystyr glir yn y Gymraeg  (gwelir Adran 156 o'r Ddeddf Llywodraeth Cymru) neu’r Saesneg .  Lle gallai’r geiriau arwain at ddau neu ragor o ddeongliadau gwahanol, bydd y Llys yn ceisio pennu bwriad y corff deddfwriaethol a wnaeth y ddeddfwriaeth (e.e. Cynulliad Cenedlaethol Cymru). Ym mhob achos, bydd angen i benderfynwyr ddeall diben cyffredinol y ddeddfwriaeth a diben y ddarpariaeth benodol y dibynnir arni.

Mewn rhai achosion, gall ymddangos fod y ddeddfwriaeth yn rhoi pwerau a disgresiwn diderfyn i benderfynwr, yn ddiamod (e.e. “caiff Gweinidogion Cymru gymeradwyo’r cais”). Fodd bynnag, rhaid ystyried natur a diben y pŵer hefyd ac a oes unrhyw gyfyngiadau datganedig neu oblygedig ar arfer y pŵer hwnnw. Dylid ystyried hefyd a oes angen cyngor cyfreithiol.

Cyfyngiad datganedig yw darpariaeth benodol yn y ddeddfwriaeth sy’n cyfyngu ar bŵer y penderfynwr. Er enghraifft, mae adran 2(2) o Ddeddf Is-ddeddfau Llywodraeth Leol (Cymru) 2012 yn cyfyngu’n benodol ar gwmpas pŵer awdurdodau lleol i wneud is-ddeddfau o dan adran 2(1). Gall cyfyngiad datganedig fod ar ffurf rhestr o ddibenion penodol hefyd y gellir defnyddio pŵer ar eu cyfer, neu restr o’r meini prawf i’w cymhwyso wrth ddefnyddio’r pŵer. Gall y cyfyngiadau datganedig hyn fod yn yr un adran neu ran o’r ddeddfwriaeth â’r pŵer y dibynnir arno, neu mewn rhan wahanol o’r un ddeddfwriaeth, neu mewn deddfwriaeth gwbl wahanol.

Mae cyfyngiad goblygedig yn codi lle nad oes cyfyngiad penodol ar y pŵer y dibynnir arno, ond lle gall y Llys awgrymu neu gyfleu cyfyngiad penodol. Er enghraifft, os yw darpariaeth mewn deddfwriaeth yn darparu “o dderbyn cais, caiff awdurdod lleol gyflwyno trwydded”, er gwaethaf y disgresiwn eang yn ôl pob golwg a roddir i’r awdurdod lleol drwy ddefnyddio’r gair ‘caiff’ (yn hytrach na ‘rhaid’), gallai’r Llys ei gwneud hi’n ofynnol i’r awdurdod lleol roi’r drwydded dan amgylchiadau penodol (e.e. lle mae’r ymgeisydd yn bodloni holl ofynion rhagnodedig y cais).

Mewn rhai achosion, bydd penderfynwyr yn cael pwerau a wnaed o dan Fesurau neu Ddeddfau Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Yn yr achosion hyn, rhaid i benderfynwr gydymffurfio ag unrhyw gyfyngiadau datganedig a nodir yn y ddeddfwriaeth. Rhaid iddo gydymffurfio hefyd â’r cyfyngiad goblygedig bod rhaid iddo arfer ei bŵer yn unol â chymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol adeg gwneud y ddeddfwriaeth. I bob pwrpas, mae’r penderfynwr yn cael ei atal rhag cymryd unrhyw gamau a fyddai y tu hwnt i bwerau deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol adeg pasio’r Mesur neu’r Ddeddf.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn