Ardoll Seilwaith Cymunedol (ASC)

Mae’r Ardoll Seilwaith Cymunedol (ASC) yn greadigaeth statudol ddiweddar, a sefydlwyd gan y Planning Act 2008 yn lle'r Tâl Atodol Budd Cynllunio (y gwnaed paratoadau statudol ar ei gyfer ond na chafodd ei roi ar waith). Mae’r ASC i bob pwrpas yn dreth leol, ac mae’n gyfraith ddomestig lwyr heb oblygiadau sylweddol o du’r UE (hyd yn hyn) nac ystyriaethau hawliau dynol penodol. Mae yna ystyriaethau anodd ynghylch y rhyngweithio rhwng ASC a darpariaethau eraill y gyfraith gynllunio, yn benodol cytundebau adran 106 o dan y Town and Country Planning Act 1990. Cyflwynwyd yr ASC yn Rhan 11 Planning Act 2008, ond sgerbwd y ddeddfwriaeth yn unig yw’r Rhan honno, ac mae'r strwythur cyfan yn cael ei adael i'w benderfynu gan is-ddeddfwriaeth, sydd bellach wedi ei wneud. Yn gyffredinol, dechreuodd ASC yn 2010, ond mae ei roi ar waith yn lleol yn dibynnu ar bob awdurdod cynllunio lleol yn ei weithredu. Mae’r ASC ond yn berthnasol yng Nghymru a Lloegr.

Mae’r gyfraith fel y nodwyd yn yr erthygl hon yn gywir ar gyfer Lloegr a Chymru (gydag addasiadau penodedig).

Trosolwg o’r Pwnc

1. Polisi sylfaenol yr ASC, pan fydd datblygiadau mawr adeiladau preswyl neu fasnachol newydd yn cael eu gwneud mewn ardal, yw ei bod yn ofynnol creu seilwaith cyfatebol newydd neu welliannau  o wahanol fathau iddi, gyda’r ariannu yn bennaf yn disgyn ar awdurdodau lleol neu ffynonellau eraill o arian cyhoeddus.

2. Er mwyn adlewyrchu hynny, mae ASC, i bob pwrpas, yn dreth ar ddatblygwyr sy’n ei gwneud hi’n ofynnol iddynt dalu tuag at gost y seilwaith newydd neu welliannau angenrheidiol iddi y bydd eu hangen i gefnogi eu datblygiad.

3. Er bod y fframwaith ar gyfer yr ASC wedi ei osod ar lefel llywodraeth ganolog, treth leol yw hon sydd i’w gweithredu a'i rheoli gan awdurdodau cynllunio lleol.

4. Mae'r gyfundrefn wedi cael ei chychwyn yn genedlaethol yn yr ystyr bod y ddeddfwriaeth angenrheidiol yn ei lle i alluogi awdurdodau lleol i baratoi i godi tâl Ardoll Seilwaith Cymunedol.

5. Mae nifer o awdurdodau wedi cyrraedd cam datblygedig yn y broses hir o baratoi.

6. Mae’r ASC yn cael ei godi ar ddatblygiad (gweler: Datblygu (Cynllunio)) ac yn daladwy gan ddatblygwr, drwy gyfeirio at restrau codi tâl sydd wedi’u cyhoeddi. Gall y cyfrifiadau o symiau sy'n daladwy fod yn gymhleth a gall gynnwys cyfuniad o ffactorau, gan gynnwys ond heb ei gyfyngu i faint y datblygiad. Mae darpariaeth ar gyfer eithrio datblygiadau elusennol a datblygiadau tebyg rhag talu’r ASC.

Diben statudol

7. Ar ddechrau darpariaethau ASC y Planning Act 2008, ceir cymal yn nodi diben a allai gael effaith fawr ar sut y mae’r ASC yn cael ei gosod, ei reoli, ei herio a'i dehongli.

8. Mae Adran 205(2) yn ei gwneud yn ofynnol i'r Ysgrifennydd Gwladol geisio sicrhau mai diben cyffredinol yr ASC yw sicrhau y gall costau’r gwariant wrth ddarparu seilwaith i gefnogi datblygiad ardal gael ei ariannu (yn gyfan gwbl neu'n rhannol) gan berchnogion neu ddatblygwyr y tir.

9. Er bod y ddyletswydd hon ynghlwm wrth wneud rheoliadau’r ASC, mae’r gallu i ddiwygio rheoliadau’r ASC yn gwneud hyn, i bob pwrpas, yn ddiben statudol parhaus y gellir barnu cyfreithlondeb rheoliadau’r ASC a’r pethau a wneir oddi tanynt yn eu herbyn.

10. Wrth gyflwyno Ail Ddarlleniad y Mesur yn Nhŷ'r Cyffredin ar gyfer Deddf 2008 ar 10 Rhagfyr 2007 dywedodd yr Ysgrifennydd Gwladol dros Gymunedau a Llywodraeth Leol (Hazel Blears) fel a ganlyn:

" The changes to town and country planning seek to make it fairer, more proportionate and greener. They will also devolve more power to the local level, which is something close to my heart. The changes are part of the widespread continuing improvement to the planning system. First, we propose the community infrastructure levy in part 10, which will increase investment in the vital infrastructure that is needed for many new communities, which hon. Members have already mentioned. The levy has the potential to raise hundreds of millions of pounds of additional investment, on top of current Government funding and the section 106 negotiated agreements. It is for local authorities to decide what community infrastructure is needed, which could relate to transport, new schools, parks or health centres. It is absolutely right that local developers contribute to the cost of that infrastructure and that local communities benefit from the increase in land value when permission is granted. "

(Hansard, HC Vol.469, col.32 (December 10, 2007)).

11. Mae’r diben statudol yn cario drwodd i'r rheoliadau manwl: felly, er enghraifft,

" In setting rates (including differential rates) in a charging schedule, a charging authority must aim to strike what appears to the charging authority to be an appropriate balance between- (a) the desirability of funding from ASC (in whole or in part) the actual and expected estimated total cost of infrastructure required to support the development of its area, taking into account other actual and expected sources of funding; and (b) the potential effects (taken as a whole) of the imposition of ASC on the economic viability of development across its area. "

rheoliad 14(1).

Cysyniadau allweddol

12. Mae Rheoliadau’r Ardoll Seilwaith Cymunedol yn gweithredu drwy gyfeirio at nifer o gysyniadau allweddol a ddiffinnir yn Neddf 2008 ac yn y Rheoliadau eu hunain.

13. Y rhai pwysicaf yw:

a. "planning permission" – gweler adran 208 a rheoliad 5;
b. "development" – rheoliad 6;
c. "commencement" datblygiad – rheoliad 7;
d. "chargeable development" – rheoliad 9.;
e. "collecting authority" – rheoliad 10.

Awdurdodau codi tâl

14. Mae ASC yn cael ei osod a’i weinyddu gan yr awdurdod codi tâl lleol – adran 206(1).

15. Y rheol gyffredinol yw mai’r awdurdod cynllunio lleol ar gyfer ardal sydd hefyd yn awdurdod lleol codi tâl - adran 206(2).

16. Yn Lloegr, y cyngor sir ar gyfer ardal lle mae mwy nag un cyngor dosbarth yw'r awdurdod casglu ar gyfer yr ASC a godir yn ei ardal mewn perthynas â datblygiad y mae'n rhoi caniatâd cynllunio ar ei gyfer – rheoliad 10(4).

17. Ceir eithriadau eraill i'r rheol gyffredinol; yn benodol, yn Llundain lle mae’r Maer yn awdurdod codi tâl (gweler: Greater London Authority: London Mayor and Assembly), ac i'r diben hwnnw corfforaeth ddatblygu’r Maer yw'r awdurdod casglu – rheoliad 10(3).

18. Gellir gwneud addasiadau ychwanegol i awdurdodau codi tâl trwy reoliadau ASC adran 206(3)-(4); rheoliad 10.

19. Pan fo swyddogaethau cynllunio yn cael eu harfer gan gydbwyllgor (gweler: Pwyllgorau Cynllunio ar y Cyd) gall arfer swyddogaethau mewn perthynas â’r ASC  - adran 207

Rhwymedigaeth

20. Codir ASC ar ddatblygu tir (gweler: Datblygu (Cynllunio)) - adran 206(1).

21. Yn y cyd-destun hwn mae "datblygiad" yn golygu codi neu addasu adeiladau - adran 209(1).

22. Mae rhwymedigaeth yn codi pan mae’r datblygiad yn cychwyn gan ddibynnu ar ganiatâd cynllunio - adran 208; rheoliadau 7 ac 8.

23. Er yn ymarferol y bydd ar y cyfan yn glir beth sydd a beth nad sy’n ddatblygiad at ddibenion denu rhwymedigaeth i ardoll, mae modd i reoliadau’r ASC gynnwys darpariaeth eglurhaol - adran 209(4).

24. Hyd yn hyn, mae’r pŵer hwn wedi cael ei ddefnyddio i eithrio adeiladau nad yw pobl yn gyffredinol yn mynd i mewn iddynt neu rai y maent yn mynd i mewn iddynt at ddibenion  archwilio peiriannau yn unig – rheoliad 6.

25. Mae'r Ddeddf a'r rheoliadau yn canolbwyntio ar y cysyniad o ymgymryd â rhwymedigaeth, lle y mae rhywun, cyn y datblygiad, yn syml yn cyfaddef mai ef yw’r person sy’n atebol:

" A person who wishes to assume liability to pay ASC in respect of a chargeable development must submit an assumption of liability notice to the collecting authority. "

rheoliad 31.

26. Gall rhwymedigaeth dybiedig gael ei throsglwyddo yn ddiweddarach - rheoliad 32.

27. Pwy sy'n gorfod talu?: Mae cynllun Deddf 2008 yn tybio y bydd y rhwymedigaeth ar gyfer yr ASC yn gyffredinol yn cael ei chytuno gan un person sy’n nodi ei hun fel y datblygwr atebol - adran 208(1).  Ceir darpariaeth ar gyfer ymgymryd â rhwymedigaethau yn rheoliadau  31-33.

28. Gwneir darpariaeth ar gyfer gorfodi rhwymedigaeth lle nad oes neb yn ymgymryd â hi yn adran 208(1). Os nad oes neb yn ymgymryd â’r rhwymedigaeth cyn cychwyn y datblygiad y codi tâl amdano, y brif reol yw "Liability to pay ASC must be apportioned between each material interest in the relevant land" - rheoliad 33(2).

29. Mae’r dosrannu yn dilyn fformiwla a nodir yn rheoliad 34.

30. Gwneir darpariaeth ar gyfer rhannu neu ddosrannu’r rhwymedigaeth mewn rhai amgylchiadau - rheoliad 34. Bydd atebolrwydd cydberchnogion ar y cyd ac yn unigol - rheoliad 37.

Eithriadau a rhyddhad

31. Ceir darpariaeth fanwl ar gyfer eithrio a rhyddhad yn Rhan 6 y Rheoliadau ASC.

32. Mae gweithgareddau elusennol wedi'u heithrio rhag yr ASC, neu'n ddarostyngedig i ryddhad dewisol - adran 210, a rheoliadau 43-48.

33. Mae rheoliad 42 yn eithrio datblygiadau llai, yr allwedd yw un adeilad dibreswyl o lai na 100 metr sgwâr.

34. Mae tai cymdeithasol yn gymwys i gael rhyddhad mewn rhai amgylchiadau - rheoliadau  49-54.

35. Mae gan awdurdodau codi tâl y pŵer dewisol i roi rhyddhad o dan amgylchiadau eithriadol - rheoliadau  55-58.

Rhestrau codi tâl

36. Pennir swm yr ardoll sy'n daladwy drwy gyfeirio at restr codi tâl pob awdurdod codi tâl - adran 211.

37. Mae'n ofynnol i awdurdodau codi tâl osod symiau drwy gyfeirio at gyfuniad o gostau seilwaith cyffredinol a dichonoldeb datblygiad - adran 211.

38. Felly, rhaid taro cydbwysedd: Mae ASC wedi ei gynllunio i gwrdd â chostau datblygu, ond nid ar lefel fel y byddai’n atal datblygu’n ddifrifol trwy ei wneud yn aneconomaidd - rheoliad 14.

39. Rhaid datblygu rhestrau codi tâl trwy ymgynghoriad, a gellir eu hamrywio o bryd i'w gilydd - adran 211. Ceir gweithdrefn drylwyr ar gyfer paratoi rhestrau codi tâl drafft, gan gynnwys ymgynghoriad cyhoeddus - rheoliad 15.

40. Rhaid i archwiliwr annibynnol ymwneud â’r gwaith o baratoi’r rhestr – adran 212. Rhaid i'r archwiliwr ystyried sylwadau a wnaed ar y rhestr codi tâl drafft  - rheoliad 20.

41. Nodir gofynion manwl ar gyfer rhestrau codi tâl yn Rhan 3 y Rheoliadau ASC. Mae'r ddarpariaeth yn cynnwys: rheolau ar ffurf a chynnwys; caniatâd i godi cyfraddau gwahaniaethol; ymgynghori ac archwilio drafftiau.

42. Efallai bydd angen gwrandawiad llafar gan bobl sy'n cyflwyno sylwadau ar restr codi tâl drafft - rheoliad 21.

43. Mae gan awdurdodau codi tâl rywfaint o annibyniaeth wrth osod ffurf a chynnwys eu rhestrau codi tâl - rheoliad 12(1).

Symiau

44. Y rheoliad allweddol ar gyfer cyfrifo’r swm taladwy mewn perthynas â datblygiad yw rheoliad 40, sy'n cynnwys fformiwla trwy gyfeirio at ardal net y datblygiad y codir tâl amdano.

45. Wrth gyfrifo arwynebedd net, anwybyddir, yn benodol, adeiladau y trefnwyd eu dymchwel.

46. Y syniad sylfaenol yw codi tâl yn unig ar ddatblygwyr pan fo’r cynllun yn ddatblygiad newydd, yn hytrach na phan maent yn codi adeiladau yn lle'r adeiladau presennol mewn ffordd nad yw'n arwain at angen am seilwaith ychwanegol.

47. Disgwylir i'r trefniadau ar gyfer talu gynnwys darpariaeth ar gyfer talu trwy randaliadau ac ar gyfrif - adran 217; rheoliadau 69B, 70.

48. Ceir darpariaeth hefyd ar gyfer talu mewn nwyddau, gan gynnwys trosglwyddiadau o dir – rheoliad 73. Mae Rhan 7 y Rheoliadau yn cynnwys rheolau arbennig ynghylch sut mae ymwneud â thir sy'n cael ei gaffael trwy daliad mewn nwyddau - gweler rheoliad 58A.

49. Ceir darpariaeth ar gyfer gorfodi, gan gynnwys llog a chosbau – adran 218.

50. Ceir manylion pellach yn Rhan 9 y Rheoliadau ASC, gan gynnwys: gordaliadau sefydlog am fethu ag ymgymryd â’r rhwymedigaeth; taliadau ychwanegol lle mae angen dosrannu rhwymedigaeth; taliadau ychwanegol am fethu â chyflwyno neu gydymffurfio â rhybuddion; taliadau ychwanegol am daliadau hwyr; llog ar daliadau hwyr.

51. Mae'r darpariaethau gorfodi yn cynnwys gweithdrefn hysbysiad atal sy’n caniatáu i awdurdodau godi tâl i atal datblygiad hyd nes y telir yr ASC.

52. Mae rheoliadau’r ASC yn darparu hefyd ar gyfer atafael a gwerthu nwyddau mewn perthynas â rhwymedigaeth sydd heb ei thalu, gydag atebolrwydd troseddol posibl;  gellir rhoi gorchmynion tâl hefyd, a gellir gorfodi pridiannau tir lleol, os yw amodau penodol yn cael eu bodloni.

53. Caiff awdurdod codi tâl osod cyfraddau gwahanol ar gyfer gwahanol bwrpasau: yn benodol:

" A charging authority may set differential rates- (a) for different zones in which development would be situated; (b) by reference to different intended uses of development "

rheoliad 13.

Apeliadau

54.  Nid oes unrhyw apêl yn erbyn y rhwymedigaeth i dalu Ardoll Seilwaith Cymunedol ynddo'i hun; ond mae hawl i apelio ar gwestiynau ffeithiol mewn perthynas â’r modd y cymhwysir dulliau o gyfrifo ASC – adran 215.

55. Mae yna hefyd hawl i apelio mewn perthynas â rhyddhad a gweithdrefnau gorfodi.

56. Gwneir yr apêl gerbron prisiwr.

57. Mae Rhan 10 Rheoliadau ASC yn cynnwys darpariaeth fanwl am apeliadau.

Defnydd o’r ASC

58. I bob pwrpas, mae’r ASC yn dreth wedi’i neilltuo, y mae'n ofynnol ei wario at y dibenion y cafodd ei gasglu. Mae’n ofynnol o dan Adran 216 i wario’r ASC ar seilwaith, er bod y rhestr o'r hyn a gynhwysir fel seilwaith eisoes yn eang iawn a gellir ei ehangu drwy is-ddeddfwriaeth.

59. Mae Rhan 7 rheoliadau ASC yn gwneud darpariaeth fanwl ynghylch sut y dylid cymhwyso ASC, gyda rhwymedigaeth sylfaenol i gefnogi datblygiad ardal yr awdurdod codi tâl - rheoliad  59.

60.  Y cynnig sylfaenol yw:

" A charging authority must apply CIL to funding the provision, improvement, replacement, operation or maintenance of infrastructure to support the development of its area. "

rheoliad 59(1).

61. Mae yna hefyd reolau manwl sy’n caniatáu i awdurdodau codi tâl ddigolledu eu hunain am wariant a wnaed eisoes, i ad-dalu benthyciadau ac i dalu am gostau gweinyddol - rheoliadau 60-61.

62. Rhaid i awdurdodau codi tâl baratoi adroddiadau blynyddol ar y defnydd o’r ASC – rheoliad 62.

63. Ers pasio’r Localism Act 2011 mae gan awdurdodau codi tâl mewn rhai amgylchiadau ddyletswyddau i rannu’r ASC a gasglwyd gydag awdurdodau lleol eraill. Felly, er enghraifft,  "a charging authority , other than the Mayor , must pass to every local council within its area a proportion of CIL receipts" – adran 59A(2). "A local council must use CIL receipts passed to it in accordance with regs. 59A or 59B to support the development of the local council's area, or any part of that area, by funding- (a) the provision, improvement, replacement, operation or maintenance of infrastructure; or (b) anything else that is concerned with addressing the demands that development places on an area." - rheoliad 59C.

Gwybodaeth

64. Mae'r rheoliadau ASC yn gorfodi datblygwyr i ddarparu gwybodaeth a allai fod yn berthnasol i'r rhwymedigaeth i dalu’r ASC - rheoliad 77.

65. Gall awdurdodau codi tâl hefyd ddefnyddio'r wybodaeth a gafwyd ganddynt dan amgylchiadau eraill - rheoliad 79.

Gweinyddu – Trefnu trwy gontract allanol

66. Daeth y Local Authorities (Contracting Out of Community Infrastructure Levy Functions) Order 2011/2918 i rym ar 7 Rhagfyr 2011.

67. Mae'n caniatáu i awdurdodau lleol a chyrff codi tâl ASC eraill ddyfarnu contractau allanol i gyflawni eu swyddogaethau ardoll (gweler: Llywodraeth leol: dyfarnu contractau allanol).

68. Gwneir y gorchymyn o dan y Deregulation and Contracting Out Act 1994 adran 70. Mae'r gorchymyn yn caniatáu dyfarnu contract allanol i gyflawni swyddogaethau sy'n ymwneud â gosod, codi tâl, casglu, gorfodi a gwario’r ASC. Nid yw'n caniatáu trefnu contract allanol ar gyfer swyddogaethau cynnig, gweithredu neu dynnu tâl ASC yn ôl.

69. Mae Memorandwm Esboniadol y Llywodraeth i'r Gorchymyn yn nodi’r canlynol o ran cefndir y polisi: Bydd caniatáu i awdurdodau ardoll ddyfarnu contractau allanol ar gyfer swyddogaethau yn galluogi proses o geisiadau cystadleuol rhwng cyflenwyr; gyda'r potensial yn sgil hynny i yrru costau’r gwasanaethau i lawr a chodi’r safonau. Yr amcan yw cefnogi awdurdodau a'r Maer i gyflawni eu dyletswydd i ddarparu gwerth gorau i'r cyhoedd. Bydd awdurdodau ardoll yn gallu dewis pa rai o blith y swyddogaethau hyn, os o gwbl, y bernir eu bod yn briodol i’w dyfarnu trwy gontractau allanol.

Canllawiau statudol

70. O dan Ddeddf 2008 adran 221 " The Secretary of State may give guidance to a charging authority or other public authority (including an examiner appointed under s. 212) about any matter connected with CIL; and the authority must have regard to the guidance. "

71. Ceir y canllawiau diweddaraf yn www.gov.uk

72. Isod nodir rhai materion allweddol y rhoddir sylw iddynt yn y canllawiau sy'n ychwanegu’n sylweddol at y deunydd statudol.

73. Paragraff 8:

" By providing additional infrastructure to support development of an area, the levy is expected to have a positive economic effect on development across an area. In deciding the rate(s) of the levy for inclusion in its draft charging schedule, a key consideration is the balance between securing additional investment for infrastructure to support development and the potential economic effect of imposing the levy upon development across their area. The Community Infrastructure Levy regulations place this balance of considerations at the centre of the charge-setting process. In meeting the requirements of rheoliad14(1), charging authorities should show and explain how their proposed levy rate (or rates) will contribute towards the implementation of their relevant Plan and support the development of their area. As set out in the National Planning Policy Framework in England, the ability to develop viably the sites and the scale of development identified in the Local Plan should not be threatened. "

74. Paragraff 10:

" The examiner should be ready to recommend modification or rejection of the draft charging schedule if it threatens delivery of the relevant Plan as a whole. "

75. Paragraff 16:

" If an authority considers that the infrastructure planning underpinning its relevant Plan is weak or does not reflect its latest priorities, it may undertake additional bespoke infrastructure planning to identify its infrastructure funding gap. This work may be limited to those projects requiring funding from the levy, rather than covering all the potential infrastructure projects for the area. "

76. Paragraff 24:

" There are a number of valuation models and methodologies available to charging authorities to help them in preparing evidence on the potential effects of the levy on the economic viability of development across their area. There is no requirement to use one of these models, but charging authorities may find it helpful in defending their levy rates to use one of them. "

77. Paragraff 30:

" Charging authorities should avoid setting a charge right up to the margin of economic viability across the vast majority of sites in their area. Charging authorities should show, using appropriate available evidence, including existing published data, that their proposed charging rates will contribute positively towards and not threaten delivery of the relevant Plan as a whole at the time of charge setting and throughout the economic cycle. "

78. Paragraff 40:

" In all cases, differential rates must be set in such a way so as not to give rise to notifiable State aid - one element of which is selective advantage. Authorities who choose to differentiate rates by class of development or by reference to different areas, should do so only where there is consistent evidence relating to economic viability that constitutes the basis for any such differences in treatment. It is the responsibility of charging authorities to ensure that their charging schedules are State aids compliant. "

79. Paragraff 115:

" We expect Parish and Community Councils to work closely with charging authorities and neighbouring Parish and Community Councils to agree infrastructure priorities. If the Parish or Community Council agrees with the charging authority's infrastructure priorities, they can agree that the charging authority should retain the neighbourhood funding to spend on that infrastructure. This prevents money passing between bodies when it is not necessary because priorities are aligned and helps to ensure that all available funding for infrastructure can be used to the greatest effect and to deliver sustainable development. It may be that this infrastructure is not in the Parish or Community Council's area, but will support the development of their area, such as a bypass or school somewhere else in the local area. Parish and Community Councils, and charging authorities, will want to work together to discuss priorities during the process of setting the Levy rate(s), which is covered in earlier sections of the guidance. "

Canllawiau Llywodraeth Cymru

80.  Mae Gweinidogion Cymru wedi cynhyrchu canllawiau ar gyfer ceisio am ASC yng Nghymru a pharatoi atodlenni codi tâl. Dywed y cyflwyniad: "Rydym yn ystyried ei bod yn bwysig helpu awdurdodau lleol Cymru i greu seilwaith o gynllunio i gefnogi datblygiadau ar gyfer y dyfodol. Er mwyn gwneud hyn, rydym wedi llunio'r canllawiau penodol hyn i Gymru. Mae'r canllawiau hyn yn ategu canllawiau'r Ysgrifennydd Gwladol dros Gymunedau a Llywodraeth Leol. Mae'n delio â'r system cynlluniau datblygu sydd wedi'i datganoli i Gymru." Ardoll Seilwaith Cymunedol-Canllaw i greu Rhestr Codi Tâl.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn