Adnoddau dŵr ac ansawdd dŵr

Mae’r term ‘adnoddau dŵr’ yn golygu dŵr sydd wedi ei gynnwys mewn ffynonellau cyflenwi (dyfroedd mewndirol neu haenau tanddaearol a allai gynnwys dŵr). Mae’r ochr adnoddau dŵr yn cwmpasu’r gyfraith ynglŷn â chadwraeth, casglu, paratoi, defnyddio a gwaredu dŵr i gynnal defnydd pobl a gwarchod ansawdd yr amgylchedd. Mae’n cynnwys rheoli llygredd dŵr a gwarchod a gwella ansawdd dŵr. Yn gyffredinol mae wedi’i ddatganoli ac yn rhan o gyfrifoldeb Llywodraeth Cymru.

Arolygiaeth Dŵr Yfed

Mae’r Arolygiaeth Dŵr Yfed yn rhoi sicrwydd annibynnol fod cyflenwadau dŵr yng Nghymru a Lloegr yn ddiogel. Ei phrif waith yw gwneud yn siŵr fod cwmnïau dŵr yn cyflenwi dŵr yfed diogel sy’n dderbyniol i gwsmeriaid ac yn cyrraedd safonau cyfreithiol. Mae'r safonau cyfreithiol ar gyfer dŵr yfed yn dod yn uniongyrchol dan gyfraith Ewrop. Gweinidogion Cymru sy’n penodi’r Prif Arolygwr Dŵr Yfed.

Rhwymedigaethau’r  UE mewn perthynas â dŵr

Ceir cryn dipyn o ddeddfwriaeth yr UE ym maes ansawdd dŵr. Gweler rhagor o wybodaeth am gyfraith yr UE ac effaith ymadael â’r UE yma.

Water Framework Directive

Diben y Gyfarwyddeb yw sefydlu fframwaith ar gyfer diogelu dyfroedd wyneb mewndirol (afonydd a llynnoedd), dyfroedd trawsnewidiol (aberoedd), dyfroedd arfordirol a dŵr daear.  Mae'r Gyfarwyddeb yn gofyn am sefydlu ardaloedd basn afon, a chynllun rheoli basn afon ar gyfer pob un o'r rhain a fydd yn cynnwys amcanion a mesurau i'w dilyn ar gyfer yr ardaloedd.

Rhoddir effaith i'r Gyfarwyddeb yng Nghymru yn bennaf drwy’r Water Environment (Water Framework Directive) (England and Wales) Regulations 2017, sy'n gosod swyddogaethau a dyletswyddau amrywiol ar Cyfoeth Naturiol Cymru a Llywodraeth Cymru. O ran ardaloedd trawsffiniol fel Basn Gwy, ceir rhwymedigaethau ar y cyd ar gyfer Cyfoeth Naturiol Cymru ac Asiantaeth yr Amgylchedd, a Llywodraethau Cymru a'r DU.
Mae’r Water Framework Directive yn ategol at gyfarwyddebau eraill sy’n rheoli’r amgylchedd dŵr. Mae’r rhain yn cynnwys yr Urban Waste Water Treatment Directive a’r Nitrates Directive, a fabwysiadwyd, ill dau, ym 1991, a’r Bathing Waters Directive, a ddiwygiwyd yn 2006.

Urban Waste Water Treatment Directive

Mae’r Gyfarwyddeb hon yn gofyn am gasglu a thrin dŵr gwastraff trefol. Y nod yw gwarchod yr amgylchedd rhag effeithiau andwyol gollyngiadau dŵr gwastraff trefol a gollyngiadau o sectorau diwydiant penodol. Rhoddir effaith i'r Gyfarwyddeb yng Nghymru drwy’r Urban Waste Water Treatment (England and Wales) Regulations 1994.

Nitrates Directive

Mae’r Gyfarwyddeb hon yn ei gwneud yn ofyniad i ganfod dŵr sydd wedi ei lygru, neu sydd mewn perygl o gael ei lygru, gan nitradau a dynodi ardaloedd sy’n agored i lygredd nitradau, lle mae rhaglenni gweithredu yn cael eu cynnal i reoli llygredd. Y nod yw gwarchod ansawdd y dŵr drwy rwystro nitradau o ffynonellau amaethyddol rhag llygru dŵr tir a dŵr wyneb a hybu arferion ffermio da. Rhoddir effaith i'r Gyfarwyddeb yng Nghymru drwy’r Nitrate Pollution Prevention (Wales) Regulations 2013.

Bathing Waters Directive

Mae’r Bathing Water Directive yn ei gwneud yn ofynnol i Aelod-wladwriaethau fonitro ac asesu ansawdd dŵr ymdrochi a rheolaeth traethau, drwy’r hyn a elwir yn broffiliau dŵr trochi. Nod y gyfarwyddeb yw gwarchod iechyd pobl ac ansawdd dŵr. Rhoddir effaith i'r Gyfarwyddeb yng Nghymru drwy’r Bathing Water Regulations 2013.

Drinking Water Directive

Mae'r Gyfarwyddeb hon yn ymwneud ag ansawdd dŵr i’w yfed gan bobl. Ei amcan yw diogelu iechyd pobl rhag effeithiau andwyol unrhyw achos o halogi dŵr i’w yfed gan bobl trwy sicrhau ei fod yn iachus ac yn lân. Rhoddir effaith i'r Gyfarwyddeb yng Nghymru drwy’r Water Supply (Water Quality) Regulations 2018 a Rheoliadau Cyflenwadau Dŵr Preifat (Cymru) 2017.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn