Cyngor ar yrfaoedd, hyfforddiant a chyflogaeth

Mae cyfrifoldebau Gweinidogion Cymru, awdurdodau lleol a chyrff llywodraethu sefydliadau addysgol yng Nghymru yn ymestyn y tu hwnt i ddarparu addysg i blant a phobl ifanc. Rhaid iddynt hefyd sicrhau bod plant a phobl ifanc yn gallu gwneud penderfyniadau gwybodus am yrfaoedd y gallant eu dilyn ar ôl iddynt adael addysg a’u cynorthwyo i gael gwaith priodol.

Mae gan Weinidogion Cymru ddyletswyddau o dan yr Employment and Training Act 1973 i sicrhau y darperir addysg gyrfaoedd yng Nghymru. Mae’n rhaid i’r addysg gyrfaoedd gael ei chynllunio i gynorthwyo pobl mewn addysg uwchradd ac addysg bellach i ystyried y mathau o swyddi a allai fod yn addas ar eu cyfer, i nodi unrhyw hyfforddiant neu addysg y gall fod ei hangen arnynt er mwyn bod yn gymwys i’r swydd honno, ac yn olaf i gael y swydd honno. Er mwyn cyflawni'r ddyletswydd hon mae Gweinidogion Cymru wedi gwneud trefniadau gyda Gyrfa Cymru/Careers Wales i ddarparu'r gwasanaethau hyn i ddisgyblion a myfyrwyr yng Nghymru.

Mae gan Weinidogion Cymru bwerau o dan yr Employment and Training Act 1973 i wneud trefniadau priodol er mwyn cynorthwyo pobl i ddewis, hyfforddi ar gyfer, cael a chadw swyddi addas ar gyfer eu hoedran a’u galluoedd neu i gynorthwyo pobl i ddod o hyd i weithwyr addas.

Mae'n ofynnol i ysgolion a sefydliadau addysg bellach yng Nghymru sicrhau bod eu disgyblion a’u myfyrwyr yn cael mynediad at arweiniad a deunyddiau cyfeirio ar addysg gyrfaoedd ac mae'n rhaid iddynt weithio gydag unrhyw gorff a benodir gan Weinidogion Cymru (Gyrfa Cymru/Careers Wales ar hyn o bryd) i ddarparu'r gwasanaeth hwn. Yn ogystal, ar gyfer disgyblion rhwng 14 a 19 oed, mae’n rhaid i ysgolion ddarparu rhaglen o addysg gyrfaoedd sydd â’r nod o’u paratoi ar gyfer gwneud penderfyniadau ynghylch eu gyrfaoedd a'u helpu i roi’r penderfyniadau hynny ar waith. Mae Rhan VII o'r Education Act 1997 yn gwneud darpariaeth ar gyfer hyn.

Mae prentisiaethau yn ddull pellach o ddarparu hyfforddiant i bobl a'u paratoi ar gyfer swydd o fath penodol. Mae prentisiaethau yn ddull wedi’i reoleiddio sy’n galluogi pobl i ennill profiad a gwybodaeth am sgil, crefft neu alwedigaeth trwy gyfuniad o waith ac addysg. Er mwyn sicrhau y darperir digon o hyfforddiant i bobl sy'n cwblhau prentisiaethau a’u bod yn bodloni safonau priodol, mae prentisiaethau cydnabyddedig yng Nghymru yn cael eu clymu i fframwaith sy'n nodi gofynion y brentisiaeth. Rhaid i’r fframwaith hwn gael ei gymeradwyo gan Weinidogion Cymru neu gorff a ddynodwyd gan Weinidogion Cymru i roi cymeradwyaeth o’r fath. Mae'r Apprenticeships, Skills, Children and Learning Act 2009 ac is-ddeddfwriaeth a wnaed o dan y Ddeddf honno’n darparu ar gyfer strwythur prentisiaethau a’u goruchwyliaeth.

Er y dylid paratoi plant a phobl ifanc ar gyfer cyflogaeth, mae yna hefyd reolau llym ar waith sy'n rheoli sut a phryd y gellir cyflogi plant. Mae Rhan II o'r Children and Young Persons Act 1933 (fel y'i diwygiwyd) yn gwneud darpariaeth benodol sy'n cyfyngu ar gyflogi plant. Yn gyffredinol, gwaherddir cyflogi plant o dan 13 oed, er bod yna rai eithriadau ar gyfer plant a gyflogir o dan drwydded awdurdod lleol ar gyfer perfformio. Ar gyfer y rheini sydd o dan 16 oed, mae yna gyfyngiad ar yr oriau y gallant weithio ac fe waherddir rhai mathau o waith peryglus. Rhoddir blaenoriaeth i addysg dros gyflogaeth ac mae gan awdurdodau lleol bwerau o dan adran 559 o'r Education Act 1996 i ymyrryd yng nghyflogaeth plentyn os ydynt yn teimlo ei bod yn niweidiol i'w haddysg.

Gellir weld y prif statudau sy'n cynnwys darpariaethau sy'n berthnasol i gyngor gyrfaoedd, hyfforddiant a chyflogaeth yng Nghymru o dan 'ddeddfwriaeth allweddol'.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn