trefniadaeth ysgolion

Mae'r gyfraith ar gynigion trefniadaeth ysgolion yng Nghymru i'w gweld yn Neddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 (SOSWA 2013). Mae angen cynigion trefniadaeth ysgolion er mwyn agor ysgol newydd, cau ysgol sy'n bodoli, newid categori ysgol, neu wneud newid rheoliadol. Mae SOSWA 2013 yn nodi pwy all wneud cynnig mewn perthynas â phob math o gynnig.

Mae SOSWA 2013 yn gofyn i Weinidogion Cymru ddyroddi cod statudol ar drefniadaeth ysgolion (y Cod). Mae'r Cod yn gosod gofynion, ac yn cynnwys canllawiau mewn perthynas â chynigion trefniadaeth ysgolion. Rhaid i Weinidogion Cymru, awdurdodau lleol, cyrff llywodraethu ysgolion a gynhelir a phobl eraill sy'n gysylltiedig â'r cynigion gydymffurfio â'r Cod wrth arfer swyddogaethau o dan Ran 3 o SOWA 2013.

Daeth ail argraffiad o'r Cod i rym ar 1 Tachwedd 2018 ac mae'n rhaid ei ddilyn mewn perthynas â'r holl gynigion y dechreuwyd ymgynghori arnynt ar y dyddiad hwn ac ar ei ôl. Fodd bynnag, os dechreuwyd ymgynghoriad gan gynigydd cyn 1 Tachwedd 2018, mae'n rhaid i'r cynnig gael ei gyhoeddi a bod yn destun penderfyniad yn unol ag argraffiad cyntaf y Cod. Caiff ymgynghoriad ei ystyried o fod wedi dechrau pan gaiff dogfen ymgynghori ei chyhoeddi. Mae’r ail argraffiad o'r Cod yn gwneud trefniadau arbennig ar gyfer ysgolion gwledig (a ddiffinnir o fewn y Cod), gan sefydlu rhagdybiaeth weithdrefnol yn erbyn cau ysgolion gwledig.

Rhaid ymgynghori ar gynigion yn unol â SOSWA 2013 a'r Cod cyn iddynt allu cael eu cyhoeddi. Rhaid i'r ddogfen ymgynghori gynnwys yr wybodaeth a nodir yn y Cod ac mae'n rhaid rhoi o leiaf 42 diwrnod i ymgyngoreion ymateb. Dilynir yr ymgynghoriad gan gyhoeddiad ffurfiol o'r cynigion gan ddefnyddio hysbysiadau statudol. Dilynir yr hysbysiad statudol gan gyfnod gwrthwynebu ffurfiol o 28 diwrnod.  Wedi hynny, mae'n rhaid i'r cynigydd gyhoeddi adroddiad gwrthwynebu sy'n nodi'r gwrthwynebiadau ac ymatebion y cynigydd. Mewn achos ysgolion sydd â llai na deg disgybl wedi'u cofrestru, mae'r broses o gau a ddilynir yn fyrrach (manylir ar hyn yn SOSWA 2013 a'r Cod).
 
Mae'r corff sy'n gyfrifol am benderfynu p'un a ddylid gweithredu cynnig yn dibynnu ar bwy sydd wedi gwneud y cynnig a beth yw'r cynnig. Yn aml, mae'r penderfyniad yn cael ei wneud ar lefel awdurdod lleol, gan gynnwys ei apêl. Fodd bynnag, mae hynny'n amodol ar yr hawl a roddir i sefydliadau allweddol mewn rhai achosion i gyfeirio penderfyniad yr awdurdod lleol i Weinidogion Cymru, y mae'n rhaid iddynt ystyried y cynnig o'r newydd. Manylir ar hyn yn SOSWA 2013 a'r cod statudol.


Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn