Y sector rhentu preifat

Mae cryn dipyn o dai yn cael eu darparu ar gyfer tenantiaid drwy'r sector rhentu preifat. Efallai mai un neu ddau eiddo’n unig fydd gan landlordiaid preifat, neu efallai eu bod yn landlordiaid proffesiynol a bod ganddynt lawer o eiddo. Mae tenantiaid y sector rhentu yn amrywio’n eang, o fyfyrwyr i weithwyr proffesiynol i denantiaid cymdeithasol.

Cofrestru a thrwyddedu landlordiaid ac asiantwyr

Cyflwynodd Deddf Tai (Cymru) 2014 ddeddfwriaeth sy’n rheoleiddio'r sector rhentu preifat drwy ei gwneud yn ofynnol i landlordiaid fod wedi’u cofrestru, ac i unrhyw berson sy'n gosod neu’n rheoli eiddo (naill ai’r landlord neu asiant ar ran landlordiaid) fod yn drwyddedig.

Mae Rhan 1 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014 yn rheoleiddio gosod anheddau o dan denantiaethau domestig a rheoli anheddau sy'n ddarostyngedig i denantiaethau domestig, drwy ei gwneud yn ofynnol i landlordiaid gael eu cofrestru mewn perthynas â'u hanheddau ac i gael trwydded er mwyn cyflawni gweithgareddau gosod neu weithgareddau rheoli eiddo, a mynnu bod asiantau yn cael trwydded i wneud gwaith gosod neu waith rheoli eiddo. Bydd awdurdod trwyddedu neu nifer o awdurdodau trwyddedu yn gweinyddu ac yn gorfodi'r system gofrestru a thrwyddedu a bydd yn rhaid i Weinidogion Cymru gyhoeddi cod ymarfer  sy'n gosod safonau mewn perthynas â gosod a rheoli eiddo rhent a gallant roi arweiniad neu gyfarwyddiadau i'r awdurdod neu'r awdurdodau trwyddedu.

Bydd yn rhaid i landlord annedd sy'n ddarostyngedig i denantiaeth ddomestig, neu sy'n cael ei marchnata neu ei chynnig i'w gosod oddi tani, gael ei gofrestru o dan Ran 1 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014 mewn perthynas â'r annedd, oni bai bod eithriad yn gymwys. Mae landlord sy'n mynd yn groes i'r gofyniad hwn yn cyflawni trosedd, ond mewn achos yn erbyn landlord am drosedd o'r fath mae'n amddiffyniad bod gan y landlord esgus rhesymol dros beidio â bod wedi’i gofrestru. Mewn rhai amgylchiadau (a ragnodir gan y Ddeddf) nid yw'r gofyniad i fod wedi’ch cofrestru yn berthnasol.

Mae Deddf 2014 yn nodi nifer o weithgareddau gosod neu reoli eiddo y mae'n rhaid i landlord gael trwydded ar eu cyfer, oni bai bod y landlord yn penodi asiant trwyddedig neu oni bai bod un o'r eithriadau yn berthnasol. Mae'n drosedd i landlord gyflawni'r gweithgareddau hynny sydd angen trwydded, fodd bynnag, mae'n amddiffyniad bod gan y landlord esgus rhesymol dros beidio â chael ei drwyddedu.

Ni ddylai person sy'n gweithredu ar ran landlord annedd sy'n cael ei marchnata neu ei chynnig i'w gosod o dan denantiaeth ddomestig (asiant) wneud gwaith gosod neu waith rheoli eiddo mewn perthynas ag annedd oni bai bod y person hwnnw wedi'i drwyddedu o dan Ran 1 o Ddeddf 2014. Mae person sy'n mynd yn groes i'r ddarpariaeth hon yn y Ddeddf yn cyflawni trosedd oni bai bod gan y person hwnnw esgus rhesymol dros beidio â chael ei drwyddedu.

Landlord annedd sydd wedi'i marchnata neu ei chynnig i'w gosod o dan denantiaeth ddomestig sy'n penodi neu'n parhau i ganiatáu i berson heb drwydded wneud gwaith gosod neu waith rheoli eiddo os yw'r landlord yn gwybod neu y dylai wybod nad oes gan y person hwnnw drwydded.

Mae’n ofynnol bod awdurdod trwyddedu yn cynnal cofrestr ar gyfer ei ardal sy'n cynnwys gwybodaeth benodol. Mae cais ffurfiol ar gyfer cofrestru fel landlord ac ar gyfer gwneud cais am drwydded fel naill ai landlord neu asiant. Gall yr awdurdod trwyddedu ddiddymu cofrestriad unrhyw landlord a cheir mecanwaith sy’n caniatáu i landlord apelio yn erbyn y penderfyniad hwn (tribiwnlys eiddo preswyl). Ar hyn o bryd, Cyngor Sir Caerdydd yw'r awdurdod trwyddedu a ddynodwyd ar gyfer Cymru gyfan gan Weinidogion Cymru o dan adran 3 o Ddeddf 2014.
Yn ogystal, bydd awdurdod trwyddedu yn rhoi trwyddedau i landlordiaid neu asiantau ar eu rhan. Cyn cael trwydded, mae'n rhaid bod awdurdod trwyddedu yn fodlon bod yr ymgeisydd yn bodloni'r gofynion trwyddedu gan gynnwys os yw'r ymgeisydd yn ‘berson cymwys a phriodol’. Yn ogystal, mae awdurdod trwyddedu yn gyfrifol am roi ystyriaeth barhaus i gymhwystra’r person i ddal trwydded ac ar gyfer adnewyddu trwydded, gyda thrwyddedau’n cael eu rhoi bob pum mlynedd.

Os bydd awdurdod trwyddedu yn dirymu, yn diwygio neu'n gwrthod rhoi trwydded newydd, mae gan yr ymgeisydd hawl i apelio drwy gyfeirio'r mater i'r tribiwnlys eiddo preswyl. Gweler Pennod 8 am ragor o wybodaeth. Mae gan awdurdod trwyddedu bwerau gorfodi i gyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig neu i gyflwyno erlyniad yn erbyn landlord neu asiant o ran trosedd o dan ddarpariaethau penodol o Ddeddf 2014, mewn amgylchiadau penodol.

Os ceir achlysur lle bydd person a awdurdodwyd yn ysgrifenedig at y diben gan awdurdod trwyddedu â rheswm dros gredu bod person wedi cyflawni trosedd o dan Ran 1 o Ddeddf Tai (Cymru) 2014   (yn amodol ar ddau eithriad), caiff y person awdurdodedig, drwy hysbysiad, gynnig cyfle i'r person ryddhau ei hun rhag unrhyw rwymedigaeth i gollfarn am y drosedd honno drwy dalu cosb benodedig i'r awdurdod. Lle rhoddir hysbysiad o'r fath i berson mewn perthynas â throsedd: (1) ni ellir cyflwyno unrhyw achos ar gyfer y drosedd honno cyn i'r cyfnod o 21 diwrnod ar ôl dyddiad yr hysbysiad ddod i ben; 2) ni chaniateir i'r person gael ei gollfarnu o'r drosedd os yw'r person yn talu'r gosb benodedig cyn diwedd y cyfnod hwnnw.  
Ymdrinnir â chollfarn am dorri gofynion cofrestru a thrwyddedu o dan adrannau 16 (3), 23 (3), 38 (1) a (4) a 39 (1) a (2) trwy ddirwy, yn amodol ar y lefelau perthnasol ar y raddfa safonol sy'n berthnasol i'r drosedd.

Mae'r darpariaethau hyn i ddod i rym eto.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn