Dyletswyddau i ymchwilio

Children Act 1989, adran 47

Gall pryderon am blentyn sydd yn dioddef neu’n debygol o ddioddef niwed sylweddol godi yn ystod y broses o ddarparu gwasanaethau i blentyn neu deulu, neu gall godi wrth i’r awdurdod lleol dderbyn gwybodaeth am blentyn sy’n byw, neu wedi ei ganfod yn ei ardal.

Os yw awdurdod lleol:

  • yn ymwybodol neu’n cael ei hysbysu bod plentyn sy’n byw, neu wedi’i ganfod, yn ei ardal yn destun gorchymyn amddiffyn brys neu’n cael ei amddiffyn gan yr heddlu, neu
  • bod ganddo achos rhesymol dros amau bod plentyn sy’n byw, neu wedi’i ganfod yn ei ardal yn dioddef, neu’n debygol o ddioddef, niwed sylweddol,

rhaid i’r awdurdod wneud y fath ymholiadau ag y mae’n eu hystyried yn angenrheidiol, neu beri iddynt gael eu gwneud, er mwyn ei alluogi i benderfynu a ddylai gymryd unrhyw gamau i ddiogelu neu hyrwyddo lles y plentyn. (Gallai camau o’r fath arwain at yr awdurdod lleol yn ceisio sicrhau cytundeb lleoliad y plentyn mewn llety wedi ei drefnu gan yr awdurdod lleol (yn unol ag adran 76 oDdeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2016) neu’r awdurdod lleol yn ceisio sicrhau gorchymyn gofal o dan adran 31 o'r Children Act 1989)).

Diffinnir "niwed" yn adran 31(9) o'r Children Act 1989 fel "cam-drin neu amharu ar iechyd neu ddatblygiad, yn cynnwys, er enghraifft, amhariad a ddioddefir o weld neu glywed rhywun arall yn cael ei gam-drin".

Mae’n ehangach na thrais corfforol ac yn cynnwys cam-drin rhywiol a ffurfiau ar gamdriniaeth nad ydynt yn gorfforol. Mae unrhyw niwed a ddioddefir gan blentyn oherwydd bod rhiant yn cael ei aflonyddu neu’n cael ei ddychryn yn dod o dan y diffiniad o "niwed".

Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014, adran 126

Dywed adran 126 o Ddeddf 2014 bod gan awdurdod lleol ddyletswydd i gynnal ymchwiliad os yw’n amau bod person yn “oedolyn sy’n wynebu risg”.

Mae oedolyn sy’n wynebu risg yn oedolyn sy’n cael, neu’n wynebu risg o gael, ei gam-drin neu ei esgeuluso, y mae angen gofal a chymorth arno ac nid yw’n gallu amddiffyn ei hun rhag cael, neu’r risg o gael, ei gam-drin neu ei esgeuluso o ganlyniad i’r anghenion hynny. 

Mae “cam-drin” ac “esgeuluso” yn cael eu diffinio yn adran 197(1) o Ddeddf 2014 (dehongli).

Ystyr “camdriniaeth” a “cham-drin” yw camdriniaeth gorfforol, rhywiol, seicolegol, emosiynol neu ariannol (ac mae’n cynnwys camdriniaeth sy’n digwydd mewn unrhyw leoliad, p’un ai mewn annedd breifat, mewn sefydliad neu mewn unrhyw fan arall), ac mae camdriniaeth ariannol yn cynnwys-

(a) bod arian neu eiddo arall person yn cael ei ddwyn;

(b) bod person yn cael ei dwyllo;

(c) bod person yn cael ei roi o dan bwysau mewn perthynas ag arian neu eiddo arall;

(d) bod arian neu eiddo arall person yn cael ei gamddefnyddio.

Ystyr “esgeulustod” yw methu diwallu anghenion corfforol, emosiynol, cymdeithasol neu seicolegol person, sy’n debygol o amharu ar lesiant y person (er enghraifft, amharu ar iechyd y person, neu yn achos plentyn, amharu ar ddatblygiad y plentyn);

Mae’n rhaid i’r awdurdod lleol wneud unrhyw ymholiadau y mae’n credu eu bod yn angenrheidiol i’w helpu i benderfynu a ddylid cymryd unrhyw gamau. Gallai camau gweithredu o’r fath gynnwys darparu gofal a chymorth o dan y Ddeddf hon neu gymryd camau i ddiogelu’r oedolyn o dan ddeddfwriaeth arall, fel y Mental Health Act 1983 neu'r Mental Capacity Act  2005.

Os yw’r awdurdod lleol yn penderfynu bod angen gweithredu, disgwylir iddo sicrhau bod cynllun gweithredu’n cael ei lunio. Mae’n rhaid i reoliadau a wneir o dan adran 54 o Ddeddf 2014 (cynlluniau gofal a chymorth) ddarparu ar gyfer canlyniadau ymholiadau’r awdurdod lleol (er enghraifft, ei benderfyniad i gymryd y cam gweithredu a gofnodir yn y cynllun gweithredu) i’w gofnodi fel rhan o gynllun gofal a chymorth yr oedolyn.

Nid oes unrhyw erthyglau am y pwnc hwn