Deddf Llety Ymwelwyr (Cofrestr ac Ardoll) Etc. (Cymru) 2025
Bydd Deddf Llety Ymwelwyr (Cofrestr ac Ardoll) Etc. (Cymru) 2025 (“Deddf 2025”) yn rhoi'r pŵer i awdurdodau lleol yng Nghymru i godi ardoll ar ymwelwyr dros nos sy'n aros mewn llety ymwelwyr yn eu hardal. Bydd yr ardoll yn ddisgresiynol ei natur, gan mai mater i awdurdodau lleol fydd penderfynu a ddylid ei chyflwyno, ar ôl ymgynghori â'u cymunedau a busnesau lleol. Mae Deddf 2025 yn rhoi'r cyfrifoldeb i Awdurdod Cyllid Cymru i gasglu a rheoli'r ardoll ymwelwyr ar ran awdurdodau lleol.
Mae Deddf 2025 hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i Awdurdod Cyllid Cymru sefydlu cofrestr genedlaethol o ddarparwyr llety ymwelwyr yng Nghymru, a fydd yn cynnwys gwybodaeth am y mathau o lety ymwelwyr a'r lleoliadau y maent yn eu gweithredu ledled Cymru. Gall Awdurdod Cyllid Cymru sicrhau bod gwybodaeth a gedwir ar y gofrestr ar gael i'r cyhoedd.
Mae'r Nodiadau Esboniadol i Ddeddf 2025 yn rhoi sylwebaeth fanwl ar y darpariaethau amrywiol.
Dod i rym
Mae adran 67 yn gwneud darpariaeth ar gyfer dod â Deddf 2025 i rym.
Daeth Rhannau 1 a 3 (gan gynnwys Rhan 2 o Atodlen 2) a Rhan 4 i rym ar 19 Medi 2025 (y diwrnod ar ôl y Cydsyniad Brenhinol).
Daw Rhan 2 (gan gynnwys Rhan 1 o Atodlen 2), a Phennod 1 o Ran 4 fel y mae'n gymwys mewn perthynas â'r gofrestr o dan Ran 2, i rym ar ddiwrnod a bennir gan Weinidogion Cymru mewn gorchymyn a wneir drwy offeryn statudol Cymreig. Mae’r Gorchymyn a ganlyn wedi ei wneud:
Gorchymyn Deddf Llety Ymwelwyr (Cofrestr ac Ardoll) Etc. (Cymru) 2025 (Cychwyn) 2025
Is-ddeddfwriaeth a wnaed o dan y Ddeddf
Bydd unrhyw is-ddeddfwriaeth a wneir o dan Ddeddf 2025 yn cael ei hychwanegu pan fydd yr is-ddeddfwriaeth honno wedi ei gwneud.
Ystyriaeth y Senedd o'r ddeddfwriaeth
Cyflwynwyd y Bil i'r Senedd ar 25 Tachwedd 2024 gan Mark Drakeford AS, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a'r Gymraeg. Cafodd y Bil ei basio gan y Senedd ar 8 Gorffennaf 2025, a chafodd y Cydsyniad Brenhinol ar 18 Medi 2025.
Mae rhagor o wybodaeth am Ddeddf 2025 ar gael ar wefan y Senedd, gan gynnwys cofnod o hynt y Bil drwy'r Senedd.
Lluniwyd Memorandwm Esboniadol yn wreiddiol i'w ystyried gan y Senedd ochr yn ochr â'r Bil. Mae'r Memorandwm hwn bellach wedi'i ddiwygio a'i ddiweddaru i adlewyrchu ffurf derfynol Deddf 2025.
Erthyglau a gwybodaeth gysylltiedig
Mae Awdurdod Cyllid Cymru (“ACC”) yn casglu ac yn rheoli’r ardoll ymwelwyr ar ran awdurdodau lleol sydd wedi gweithredu’r ardoll yn eu hardal. Mae adran 24A o Ddeddf Casglu a Rheoli Trethi (Cymru) 2016 (“Deddf 2016”) yn nodi dyletswyddau ACC o ran unrhyw enillion o ran yr ardoll sy'n cael eu casglu ar ran awdurdod lleol, gan gynnwys bod rhaid i ACC dalu’r enillion i awdurdod lleol ond dim ond ar ôl i ACC ddidynnu ei gostau a’i alldaliadau. Mae adran 24A(5) o Ddeddf 2016 yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru i wneud rheoliadau sy’n ymdrin â didynnu costau ac alldaliadau ACC, gan gynnwys pŵer i gyfyngu ar unrhyw ddidyniadau. Arferodd Gweinidogion Cymru y pŵer hwn yn Rheoliadau Casglu a Rheoli Trethi (Costau Ardoll Ymwelwyr) (Cymru) 2026, sy’n cyfyngu ar y didyniadau y caiff ACC eu gwneud i naill ai 10% o enillion yr ardoll ar gyfer ardal awdurdod lleol neu ganran gyfartal is i bob awdurdod lleol os byddai didyniad o 10% ar gyfer pob awdurdod lleol yn arwain at ddidyniadau, o’u cyfuno ar gyfer pob awdurdod lleol, a fyddai’n fwy na chyfanswm costau gweithredu ardoll ymwelwyr ACC.